Hluboká nad Vltavou

Nasz przystanek

Byliśmy tu: Nasz FENDT rusza w drogę, wrzesień 2026, postój Południowe Czechy

Zamek od pierwszej chwili wydał się nam bardziej angielski niż czeski: blanki, wieżyczki, strzeliste okna i jasny kamień. Park z potężnymi, starymi drzewami przypominał nam arboretum, a Grzegorz od razu wypatrzył miłorząb. Dotarliśmy późnym popołudniem i zamek był już zamknięty, więc cały czas oddaliśmy parkowi: ogromnemu, przepięknie utrzymanemu i bezpłatnemu. Senta i Nono miały tu mnóstwo miejsca.

W skrócie

Hluboká nad Vltavou to miasteczko nad Wełtawą, około dziesięciu kilometrów na północ od Czeskich Budziejowic. Dzisiejszy neogotycki zamek Schwarzenbergów wzorowano na angielskim Windsorze.

Historia

Zamek, który dziś oglądamy, budowano ponad trzydzieści lat, ale dzieje tego miejsca sięgają prawie ośmiu wieków. W połowie XIII wieku czescy królowie założyli tu gród strażniczy, często oddawany w zastaw. Około 1490 roku należał do Pernštejnów, którzy założyli wtedy pobliski staw Bezdrev, drugi co do wielkości w Czechach. Panowie z Hradca kupili dobra w 1561 roku i dwa lata później zaczęli przebudowę gotyckiego grodu na renesansowy zamek; trzykondygnacyjną, obwarowaną rezydencję ukończyli w latach 1580 do 1596.

Po bitwie na Białej Górze cesarz Ferdynand II oddał w 1623 roku dobra hlubockie hiszpańskiemu generałowi Baltazarowi de Marradasowi jako zapłatę za długi wojenne, a zamek stał się twierdzą. W 1661 roku od jego bratanka kupił je Jan Adolf I Schwarzenberg; w latach 1706 do 1729 Schwarzenbergowie przebudowali zamek w stylu barokowym.

Obecny wygląd to dzieło księcia Jana Adolfa II Schwarzenberga i jego żony Eleonory z Liechtensteinów. W lipcu 1838 roku książę wrócił z koronacji królowej Wiktorii zachwycony angielskim gotykiem. Wiedeński architekt Franz Beer przygotował projekt w 1839 roku i przez dwadzieścia lat, aż do swojej śmierci, prowadził budowę: dawne budynki zburzono, a na ich miejscu stanął romantyczny zamek w stylu gotyku Tudorów, wzorowany na Windsorze. Wystrój wnętrz dokończył książęcy budowniczy Damasius Deworetzky; wzory dla sal reprezentacyjnych wybierała sama księżna Eleonora. Kamień zamykający przebudowę położył 19 lipca 1871 roku arcyksiążę Rudolf.

Nie jest to więc średniowieczny zamek, który wygląda tak od wieków, lecz dziewiętnastowieczna wizja rycerskiej rezydencji. Kto zna wcześniejsze dzieje miejsca, patrzy na nią trochę jak na znakomicie wykonaną scenografię.

Schwarzenbergowie mieszkali tu do 1939 roku, gdy ostatni właściciel, Adolf, wyjechał przed nazistami za ocean. Majątek odebrała im w 1947 roku osobna ustawa, nazywana Lex Schwarzenberg.

Po co Anglia w środku Europy?

Stojąc przed zamkiem, zadawaliśmy sobie pytania. Po co w południowych Czechach, między stawami i polami, budować angielski zamek? Czy to jeszcze pasja, czy już dziwactwo?

Fakty dają część odpowiedzi. Zachwyt księcia po koronacji Wiktorii to jedno, ale ważny był też duch epoki. Połowa XIX wieku to czas historyzmu i romantyzmu: nowe budowle miały wyglądać na stare, rycerskie i zasłużone. A Windsor nie był po prostu ładnym zamkiem, tylko siedzibą brytyjskiej monarchii.

Zostają jednak pytania, na które źródła nie odpowiadają wprost. Czy chodziło tylko o gust, czy także o komunikat dla innych rodów: znamy świat i stać nas na wiele? Dlaczego zburzono dawne budynki, zamiast postawić nowy zamek obok? I czy barokowa Hluboká byłaby dziś celem wycieczek, czy właśnie ten angielski kaprys sprawia, że przyjeżdża się tu z daleka?

Park

To nie arboretum w ścisłym znaczeniu, lecz angielski park krajobrazowy, zakładany razem z przebudową zamku, z ogrodem zimowym i ujeżdżalnią. Przy samym zamku leżą geometryczne partery z bukszpanu, dalej swobodne łąki i potężne, stare drzewa, sadzone nie tylko do spacerów, ale też po to, by pokazać ciekawe gatunki.

i

Ogród zimowy

Razem z przebudową powstał ogród zimowy, połączony z dawną ujeżdżalnią, w której dziś działa galeria sztuki.

i

iKliknij zdjęcia z kółkiem i odwróć je, a znajdziesz ich historię.

Miłorząb, żywa skamieniałość

Miłorząb dwuklapowy, Ginkgo biloba, to jedyny żyjący przedstawiciel dawnej grupy roślin, której przodkowie sięgają czasów sprzed dinozaurów. Wymarłe gatunki znamy tylko ze skamieniałych liści, bardzo podobnych do dzisiejszych, dlatego miłorząb nazywa się żywą skamieniałością. Ma wachlarzowate liście i niezwykły sposób rozmnażania: jego plemniki mają wici i aktywnie płyną do komórki jajowej, co wśród dzisiejszych roślin nasiennych zdarza się poza nim tylko u sagowców. Jest bardzo odporny i dobrze znosi miasta, a kilka miłorzębów przeżyło wybuch bomby atomowej w Hiroszimie i rośnie do dziś.

Ciekawostki

Zamek z bajki

Hluboká zagrała w „Pyšnej princeznie”, czarno-białej bajce Bořivoja Zemana z 1952 roku, którą Czesi oglądają w telewizji co roku w święta. Zamek był plenerem Północnego Królestwa, w którym król Miroslav w przebraniu ogrodnika zdobywa serce dumnej Krasomiły. Film miał być kolorowy, ale zamówiona w NRD taśma barwna nie nadeszła i ekipa, zmęczona czekaniem, nakręciła go w czerni i bieli.

Owady w trawie i w dębach

Na trawnikach parku stoją wielkie owady z mozaiki: dwa żuki i świerszcz. Kto je zrobił i od kiedy tu są, na razie nie udało nam się ustalić; jeśli się dowiemy, dopiszemy.

Pasują tu lepiej, niż mogłoby się wydawać. Część parku należy do europejskiej sieci Natura 2000: obszar Hlubocké hráze, 67 hektarów starych dębów w parku, na okolicznych łąkach i na groblach stawów, chroni się ze względu na dwa rzadkie chrząszcze, jelonka rogacza i kozioroga dębosza. Jelonek to największy chrząszcz Europy; samce z potężnymi, wydłużonymi żuwaczkami dorastają do 7 cm. Oba żyją w starych, dziuplastych drzewach, a najstarsze dęby w tutejszych alejach mają nawet 400 lat. Prawdziwe gwiazdy są więc schowane w koronach, a te z mozaiki tylko o nich przypominają.

W miasteczku

Po parku przeszliśmy się jeszcze ulicami Hlubokiej. Miasteczko było już trochę uśpione, ale bardzo ładne, z kwiatami na każdej balustradzie. Pogoda dopisała, choć czuć już było jesienny chłód, a na koniec dnia dostaliśmy przepiękny zachód słońca.

Z pogodą mieliśmy szczęście do ostatniej chwili. Ledwo wsiedliśmy do auta, lunęło jak z cebra. Z jednej strony jeszcze płonął zachód słońca, z drugiej nadciągały czarnogranatowe chmury.

Na następny raz

Tym razem zostały nam park i miasteczko. Następnym razem koniecznie chcemy wejść do środka: wnętrza zamku uchodzą za jedne z najpiękniejszych w Czechach. Trasy zwiedzania, godziny otwarcia i bilety online są na stronie zamku. Chcemy też zobaczyć galerię w dawnej ujeżdżalni, Alšova jihočeská galerie.

Praktycznie: wejście do parku jest bezpłatne, a psy mogą wchodzić na smyczy. Na obejście zamku i ogrodów przy nim wystarczy około pół godziny; park krajobrazowy jest ogromny i na jego poznanie trzeba zarezerwować znacznie więcej czasu. Przez park prowadzi ścieżka dydaktyczna z dziesięcioma tablicami; ich teksty z planem parku można pobrać po angielsku, niemiecku i czesku.

Oficjalnie: Státní zámek Hluboká nad Vltavou, Alšova jihočeská galerie

Źródła

• Státní zámek Hluboká nad Vltavou: Historie
• Hluboká Castle: History
• Třeboňsko.cz: Zámek Hluboká nad Vltavou
• Hrady.cz: Hluboká nad Vltavou, popis a historie
• Alšova jihočeská galerie: výstavy
• Kudy z nudy: Alšova jihočeská galerie na zámku Hluboká
• BOTANY.cz: Zámecký park Hluboká nad Vltavou
• Dendrologie.cz: Hluboká nad Vltavou
• Hlubokanadvltavou.info: Zámecký park
• Státní zámek Hluboká: Naučná stezka zámeckým parkem
• NPÚ: Naučná stezka zámeckým parkem v Hluboké nad Vltavou, texty tabulí
• CZ-SK South Life: Hlubocké hráze
• TN.cz: Hrady a zámky, které si zahrály v pohádkách
• Novinky.cz: Pyšná princezna, natáčení
• Hrady.cz: Zámek Hluboká nad Vltavou
• Wikipedie: Hluboká nad Vltavou (zámek) (pomocniczo)
• Oxford Botanic Garden: Hiroshima survivor trees
• San Diego Botanic Garden: Survivor Tree
• The Conversation: Maidenhair trees are living fossils
• ScienceInsights: What is special about ginkgo trees (pomocniczo)

Stan informacji: wrzesień 2026.