Isny im Allgäu

Nasz przystanek

Byliśmy tu: Nasz FENDT rusza w drogę, wrzesień 2026, postój Allgäu

Ostatni przystanek przed domem. Trafiliśmy na leniwą, słoneczną niedzielę: spacer po rynku, kolacja w Hirsch i lody na deser. W niedzielę Isny odpoczywa razem z gośćmi; sklepy są zamknięte, otwarte zostają lokale i lodziarnie.

Nasz kemping: Waldbad Isny

W skrócie

Isny im Allgäu leży w południowo wschodnim zakątku Badenii Wirtembergii, tuż przy granicy z Bawarią, w powiecie Ravensburg. Na wschód od miasta wznosi się zalesione pasmo Adelegg ze szczytem Schwarzer Grat, 1118 metrów, najwyższą górą Wirtembergii. Od 1965 roku Isny jest uzdrowiskiem klimatycznym, a od 1973 roku nosi w nazwie dopisek „im Allgäu”. Zachowało się około 740 metrów średniowiecznych umocnień, a po części drewnianego, krytego dachówką ganku obronnego można dziś przejść.

Historia

Kościół, klasztor i targ

W 1042 roku biskup Konstancji Eberhard poświęcił kościół, który hrabia Wolfrad von Altshausen-Veringen zbudował w osadzie nazwanej w dokumencie „villa Ysinensi”. Syn hrabiego, Manegold, dołożył do fundacji klasztor, prowadzony przez benedyktynów z Hirsau w północnym Schwarzwaldzie. Pod murami klasztoru osiedlali się rzemieślnicy i kupcy; powstała planowo rozmierzona osada targowa, która w XIII wieku stała się miastem w murach.

Wolne miasto Rzeszy

W 1281 roku król Rudolf Habsburg nadał Isny prawo miejskie wzorowane na Lindau. Trzy lata później pierwszy wielki pożar strawił klasztor, oba kościoły i dwie trzecie miasta, a w 1350 roku dżuma zabrała dużą część mieszkańców i cały konwent. Miasto podniosło się jednak szybko. W 1365 roku mieszczanie wykupili się od Truchsessów von Waldburg za 9000 funtów halerzy i Isny zostało wolnym miastem Rzeszy. W 1507 roku cesarz Maksymilian I nadał mu prawo bicia monety.

Bogactwo z lnu

Isny bogaciło się na płótnie lnianym. Tutejsi kupcy mieli udziały w Kompanii Ravensburskiej, a ich kontakty sięgały daleko poza Europę, aż do Ameryki Południowej. Jakość płótna sprawdzano w domu sukiennym przy rynku, dzisiejszym Hallgebäude. Obok stoi Blaserturm, w średniowieczu wieża strażnicza, dziś znak rozpoznawczy rynku.

i

iKliknij zdjęcia z kółkiem i odwróć je, a znajdziesz ich historię.

Reformacja i hebrajskie księgi

W 1529 roku Isny przyjęło reformację, a w 1531 wstąpiło do Związku Szmalkaldzkiego. Po pokoju augsburskim z 1555 roku kościół świętego Mikołaja przeszedł na własność protestanckiego miasta. Jeszcze wcześniej rektorem szkoły łacińskiej był Paul Fagius, pastor i hebraista. W 1539 roku, za pieniądze kupca i rajcy Petera Bufflera, urządził w Isny pierwszą w Niemczech drukarnię hebrajską. Część wydrukowanych tu ksiąg przechowuje do dziś Biblioteka Kaznodziejska w zakrystii kościoła świętego Mikołaja. Imię Fagiusa nosi dawny szpital z 1402 roku.

Pożary i koniec wolnego miasta

Od XVII wieku przyszły gorsze czasy: konkurencja na rynku płótna, bawełna z importu, kontrybucje wojenne, zarazy i grabieże. W 1631 roku drugi wielki pożar obrócił w popiół niemal całe miasto. W 1803 roku, w ramach rekompensat po zwycięstwach Napoleona, miasto i klasztor dostał hrabia Otto von Quadt i tak skończyła się era wolnego miasta. W 1806 roku Isny weszło w skład Wirtembergii. Klasztor przerobiono na zamek; dziś mieszczą się w nim muzeum miejskie, galeria miejska i Kunsthalle Friedricha Hechelmanna.

Jak wyglądało miasto w murach w roku drugiego pożaru, pokazuje brązowy model „Isny anno 1631”: owalny plan, klasztor z kościołami, bramy i baszty.

Zamek, dawny klasztor

Od klasztoru świętego Jerzego, założonego w 1096 roku, zaczęło się całe miasto. Po wielkim pożarze w 1631 roku klasztor odbudowano w stylu barokowym. Po 1803 roku był siedzibą hrabiów Quadt, później szpitalem wojskowym i domem opieki miasta Stuttgart; przez stulecia pozostawał zamkniętym kompleksem, do którego mieszkańcy nie mieli wstępu. Gdy pod koniec lat dziewięćdziesiątych wystawiono go na sprzedaż, kupili go ludzie z Isny i otworzyli dla kultury. Dziś mówią o nim „nasz zamek”.

Na dziedzińcu drogę do wejścia wskazuje okazała kopia Nike, bogini zwycięstwa z Luwru; w zamku stoi więcej odlewów antycznych rzeźb.

Ratusz

Ratusz to w istocie trzy połączone dawne domy patrycjuszowskie. Najokazalszy z nich, Albrechtsches Haus, kupiec Albrecht przebudował z gotyckiego we wczesnobarokowy; w 1733 roku kupiło go miasto.

Uzdrowisko

W 1876 roku miejscowe towarzystwo upiększania miasta zaczęło znakować szlaki na Schwarzer Grat i postawiło na szczycie wieżę widokową. W 1908 roku u stóp Adelegg otwarto sanatorium płucne Überruh, od którego zaczęła się tradycja uzdrowiskowa. W 1924 roku Isny zorganizowało pierwsze mistrzostwa Niemiec w narciarstwie klasycznym. Od 1972 roku do miasta należą Beuren, Großholzleute, Neutrauchburg i Rohrdorf.

Dziś

Kolacja w Hirsch

Zjedliśmy w Restaurant Hirsch przy samym rynku i było pysznie. Hirsch to dawny tradycyjny zajazd; posiedzenie na jego tarasie nad rynkiem uchodziło w Isny za styl życia. Budynek przez ponad 80 lat należał do rodziny Stolz. Kupiła go grupa miejscowych przyjaciół i gruntownie odnowiła, a jako współinwestor dołączył browar Stolz, działający w Isny od blisko stu lat. Stąd hasło na parasolach: „Unser Isny, unser Hirsch, unser Stolz”, nasze Isny, nasz Jeleń, nasza duma. Stolz to po niemiecku duma, a zarazem nazwisko piwowarów.

Jeleń jest tu wszędzie: złoty nad wejściem, wypchany przy barze, a nawet na drzwiach kabin w łazience.

Lody i antykwariat

Na deser lody. A w antykwariacie zatrzymały nas kryształy: szlifowane, barwione kieliszki, w których popołudniowe słońce rozszczepiało się na wszystkie kolory.

Ciekawostki

Miasto w czerni i bieli

W latach siedemdziesiątych Isny zamówiło nowy wizerunek u Otla Aichera, jednego z najważniejszych niemieckich grafików XX wieku, autora identyfikacji igrzysk olimpijskich w Monachium w 1972 roku. Aicher mieszkał w pobliskim Rotis koło Leutkirch i od tej osady nazwał zaprojektowany przez siebie krój pisma. Zamiast błękitnego nieba i krów na łące stworzył dla Isny 136 czarno białych, prawie kwadratowych znaków: wieże, jodły z kresek, wzgórza z linii, a nawet precle bawarskie i wirtemberskie. Po latach zapomnienia znaki znów są na miejskich drukach, szyldach i pamiątkach.

Herb z podkową

Herb Isny to herb mówiący: orzeł z podkową w tarczy na piersi. W średniowieczu nazwę miasta wywodzono od słowa Isen, czyli żelazo, a podkowa to po niemiecku Hufeisen. Ten sam herb widać na monetach bitych w Isny od 1508 roku, na słupie z drogowskazami do miast partnerskich i na Wassertor.

Wassertor i ścierka z Isny

Brama z XIII wieku przez pięćset lat służyła też jako więzienie. Dziś jest w niej muzeum, a od 2018 roku tka się tu na ostatnim sprawnym krośnie w obrębie murów „Isnyer Geschirrhandtuch”, lnianą ścierkę z Isny. Historia lnu, która zbudowała bogactwo miasta, trwa tu dosłownie do dziś.

i

iKliknij zdjęcia z kółkiem i odwróć je, a znajdziesz ich historię.

Andrychów na drogowskazie

Przy ratuszu stoi słup z kierunkowskazami do miast partnerskich Isny: Notre-Dame-de-Gravenchon we Francji, Flawil w Szwajcarii, Street w Anglii, Sotkamo w Finlandii i Andrychów w Małopolsce.

Drobiazgi ze spaceru

Na następny raz

Muzeum miejskie w zamku jest czynne w poniedziałki, czwartki i piątki od 14 do 18, w soboty, niedziele i święta od 10 do 17. Wassertor, dawną bramę miejską z więzieniem i mieszkaniem strażnika na górze, zwiedza się tylko z przewodnikiem: od maja do października, w trzecią sobotę miesiąca o 14, po wcześniejszym zapisie.

Poza miastem czekają Eistobel, wąwóz Górnej Argen z osiemnastometrowym wodospadem, i Schwarzer Grat z wieżą widokową. W lokalach z naklejką „Nette Toilette” można bezpłatnie skorzystać z toalety, nawet bez zamawiania.

Tu dopiszemy nasze praktyczne uwagi: parkowanie, psy, co warto, a co można pominąć.

Oficjalnie: Isny im Allgäu, strona miasta

Źródła

• Isny im Allgäu: Die Geschichte der Stadt
• Isny Marketing: Isny Stadtleben 2025 (Hallgebäude, Blaserturm, ratusz, Fagius, Nette Toilette)
• Isny Allgäu & Otl Aicher
• Magazin Allgäu: Otl Aicher (Rotis, krój pisma)
• Isny: Wassertor-Museum
• Schloss Isny: Stadtmuseum (godziny otwarcia)
• Württembergisches Allgäu: Isny (Biblioteka Kaznodziejska, Eistobel)
• Allgäu GmbH: Trilogie Rundgang Isny (mury, ganek obronny)
• LEO-BW: Isny im Allgäu (uzdrowisko, nazwa)
• Restaurant Hirsch Isny
• Schwäbische Zeitung: Investorengruppe kauft Gasthof Hirsch
• Landesmuseum Württemberg: Kupferpfennig der Reichsstadt Isny, 1696 (herb mówiący)
• Kunsthalle Schloss Isny: Stiftung (historia zamku)
• NUSSBAUM: Schloss Isny (odbudowa po 1631)
• Die Bildschirmzeitung: Das Isnyer Kultur-Schloss (Nike na dziedzińcu)
• Tablice informacyjne przy Wassertor (Wassertor, Wassertor-Museum), odczytane na miejscu we wrześniu 2026
• Wikipedia: Isny im Allgäu (pomocniczo, miasta partnerskie)

Stan informacji: wrzesień 2026.