Holašovice, T&G on Tour

Nasz przystanek

Byliśmy tu: Nasz FENDT rusza w drogę, wrzesień 2026, postój Południowe Czechy

Holašovice zachwyciły nas ciszą i spokojem. Wszystko jest tu uporządkowane, zadbane, jakby idealne; przynajmniej takie robi wrażenie. Jesienna atmosfera, trochę uśpiona wieś po drodze, a my złapaliśmy się na myśli, że chciałoby się tu zamieszkać.

Staw na środku wsi, obok drewniana rzeźba na pomoście, w tle białe domy i wysokie drzewa — Staw na placu

Rząd białych domów ze zdobionymi szczytami wzdłuż drogi — Szczyt przy szczycie

Mężczyzna fotografuje telefonem drewnianą rzeźbę nad stawem, obok na pomoście kot — Przy rzeźbie nad stawem

W skrócie

Holašovice to mała wieś w Czechach Południowych, kilkanaście kilometrów na zachód od Czeskich Budziejowic. Administracyjnie należy dziś do gminy Jankov. Kilkanaście zagród stoi wokół dużego, prostokątnego placu ze stawem i kaplicą. Od 1998 roku wieś jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako wyjątkowo kompletny przykład środkowoeuropejskiej wsi, z domami w stylu nazywanym południowoczeskim barokiem chłopskim i układem, który pamięta średniowiecze.

Historia

Wieś założona od zera

Holašovice powstały około połowy XIII wieku, w czasie zasiedlania południowoczeskiego pogranicza. Regularny układ zagród wokół placu pokazuje, że wieś założono planowo, na surowym korzeniu, a nie na miejscu starszej osady. Nazwa wskazuje zapewne na ludzi niejakiego Holasa.

Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1292 roku, z dokumentu króla Wacława II. Klasztor cystersów w Vyššim Brodzie oddał wtedy część ziem, a w zamian dostał królewskie wsie, wśród nich Holašovice. Wieś należała do klasztoru aż do 1848 roku.

Dżuma i nowi osadnicy

W spisie z 1510 roku gospodarze Holašovic noszą jeszcze głównie czeskie imiona. W latach 1520 i 1521 przez południowe Czechy przeszła dżuma. Według przekazywanej z pokolenia na pokolenie legendy we wsi przeżyły tylko dwie osoby. Klasztor osiedlił tu potem nowych poddanych, tym razem głównie niemieckojęzycznych. W 1530 roku wokół placu stało 17 zagród i ta liczba nie zmieniła się do dziś.

Barok chłopski

Większość domów, które dziś oglądamy, pochodzi z XIX wieku. Szerokie szczyty z wolutami są bogato zdobione, często napisami albo motywami, które mówią o zawodzie gospodarza. Każda zagroda jest trochę inna, a razem tworzą jeden spójny obraz.

Biała zagroda z malowidłami koni i jeźdźców na szczycie, obok wielkie drzewo — Zagroda z malowidłami na szczycie

Dwa białe domy z falistymi, zdobionymi szczytami, przed nimi drewniana pompa i kamienny pomnik — Dwa szczyty, pompa i pomnik

Zagroda z malowanym szczytem, pod bramą ciągnik, obok rozłożyste drzewo — Pod bramą wciąż ciągnik

Biały dom z pomarańczowymi obramowaniami przy brukowanym podjeździe — Dom na rogu placu

XX wiek

Po układzie monachijskim w 1938 roku Holašovice znalazły się w granicach Rzeszy, a trzy czeskie rodziny musiały wyjechać. Po wojnie, w 1946 roku, zaczęło się przymusowe wysiedlenie Niemców, które objęło mieszkańców dwunastu zagród. Czesi z okolicznych wsi osiedlali się tu stopniowo; jeszcze w 1950 roku wieś miała o jedną czwartą mniej mieszkańców niż przed wojną.

Czarny obelisk z portretem mężczyzny i złotym napisem po niemiecku — Pomnik Franza Mühlpecka

Kliknij zdjęcia z kółkiem i odwróć je, a znajdziesz ich historię.

Dziś

Holašovice nie są skansenem. W zagrodach się mieszka, pod bramami stoją ciągniki, w ogródkach kwitną kwiaty. Pod koniec lipca na placu odbywają się Selské slavnosti, święto chłopskie, dla którego malowane szczyty są naturalną scenografią. Działa punkt informacji turystycznej, dwie gospody i pracownia ceramiki.

Ceramika

Ceramika jest tu piękna. W pracowni przy placu kupiliśmy ręcznie robione filiżanki, dla nas i dla dzieci.

Pracownię Keramická dílna prowadzi od 2000 roku rodzina Müglów, wykształceni ceramicy. Toczą naczynia ręcznie i w większości malują je ręcznie farbami podszkliwnymi. To naczynia do codziennego użytku, a nie tylko pamiątki na półkę.

Stary drewniany wóz pełen ręcznie malowanych kubków i dzbanków przed białym domem — Wóz pełen kubków

Biały dom z szyldem Keramická dílna, przed nim stojak z kubkami i czajnikami — Keramická dílna

Obiad w Holašovickiej gospodzie

Zjedliśmy w Holašovickiej gospodzie, po zachodniej stronie placu, w zagrodzie numer 18. Budynek postawiono przed pierwszą wojną światową jako gminną gospodę. Było bardzo pysznie i bardzo dużo: svíčková z knedlikami, żurawiną i bitą śmietaną, kulajda, czyli południowoczeska zupa z grzybami, koperkiem i jajkiem, oraz česnečka, zupa czosnkowa z grzankami.

Chcieliśmy zjeść jelenia, ale akurat zabrakło, bo uciekł im do lasu. Była więc wołowina, też bardzo dobra.

Svíčková: wołowina w jasnym sosie z knedlikami, żurawiną i bitą śmietaną — Svíčková

Duszona wołowina w ciemnym sosie z prażoną cebulką i knedlikami ziemniaczanymi — Zamiast jelenia

Kulajda w glinianej misce, z koperkiem i jajkiem na łyżce — Kulajda

Zupa czosnkowa z grzankami w glinianej misce — Česnečka

Spacer po placu

Mężczyzna z telefonem i owczarek na czerwonej smyczy na drodze przez wieś — Spacer z Sentą

Rudy pies w szelkach patrzy na różowy dom z ogródkiem pod parasolami — Nono, nasz główny obserwator, wszystko bacznie ogląda

Ciekawostki

Sprzedana narzeczona

W 1975 roku Václav Kašlík nakręcił tu filmową wersję opery Bedřicha Smetany „Prodaná nevěsta”, czyli „Sprzedana narzeczona”. Miejscowi wspominają zdjęcia z sentymentem. Jedna z mieszkanek opowiadała, że jako dziecko przez miesiąc nie chodziła do szkoły, bo filmowcy brali do scen dzieci z Holašovic. W ostatnich latach Teatr Południowoczeski kilka razy wystawiał tę operę pod gołym niebem na holašovickim placu.

Ryby z Chvalšin

Holašovická hospoda sprowadza świeże ryby ze stawów w Chvalšinach, niedaleko Českého Krumlova.

Na następny raz

Tu dopiszemy nasze praktyczne uwagi: gdzie zaparkować z przyczepą, co z psami, co warto, a co można pominąć.

Oficjalnie: Holašovice, strona wsi

Źródła

Stan informacji: wrzesień 2026.

Holašovice